Otonom teknolojiler artık sadece gelecek vizyonu değil, bugünün rekabet alanı!

2026-02-17 · Patent Raporu

Otonom sürüş, karar destek sistemleri, algılama, kontrol ve yapay zekâ destekli hareket sistemleriyle birlikte küresel patent üretimi 2015 sonrası belirgin biçimde hızlandı. 2007–2012 döneminde yıllık 4–5 bin bandında seyreden yayın sayıları, 2018–2020 arasında 19 bin–28 bin seviyelerine çıktı. 2024’te 32.095, 2025’te ise 34.398 yıllık yayına ulaşılarak yeni bir eşik aşıldı.

Türkiye’de ise otonom teknolojiler alanında toplam patent başvurusu sayısı 910’un üzerine çıktı. Bu tablo, alanın telekom, savunma, otomotiv ve akademik Ar-Ge ekseninde stratejik bir konuma yerleştiğini gösteriyor. Ancak üretimin sınırlı sayıda kurumda yoğunlaştığı da net.

Liderlik tablosunda Türk Telekom 112 patent ile ilk sırada. Onu 48 patent ile Turkcell izliyor. Akademik tarafta İstanbul Gelişim Üniversitesi 28 patent ile öne çıkarken, Vestel 19 ve Havelsan 17 patent ile sanayi ve savunma tarafında dikkat çekiyor. TOGG 13 patent ile otomotiv odaklı otonom çözümlerde konumlanıyor. Yıldız Teknik Üniversitesi, BTS Group, Okan Üniversitesi ve Tofaş ise ilk 10’u tamamlıyor.

Liderlik tablosunda Türk Telekom 112 patent ile açık ara ilk sırada yer alıyor. Bu tablo, otonom teknolojilerde “bağlantı, ağ zekası, uçtan uca veri akışı, konumlama, güvenli haberleşme, edge computing” gibi telekomun doğal güçlü olduğu katmanlarda ciddi bir bilgi birikimi oluştuğunu düşündürüyor. Otonom sistemlerin sahada çalışması için düşük gecikme, yüksek güvenilirlik ve kesintisiz bağlantı kritik olduğu için, telekomun bu alandaki patent yoğunluğu aslında ekosistemin omurgasına oynadığını gösteriyor.

Turkcell 48 patent ile ikinci sırada. Bu da Türkiye’de otonom teknolojiler yarışının sadece araç, robot veya platform üretiminden ibaret olmadığını, altyapı, veri yönetimi, yapay zekâ destekli servisler ve bağlantılı cihaz ekosistemi üzerinden de şekillendiğini ortaya koyuyor. Telekom tarafındaki iki büyük oyuncunun güçlü pozisyonu, özellikle 5G, V2X, IoT, akıllı şehir ve güvenlik çözümleriyle otonom sistemlerin birlikte ölçeklenebileceğine işaret ediyor.

Akademik tarafta İstanbul Gelişim Üniversitesi’nin 28 patent ile öne çıkması dikkat çekici. Buradaki kritik nokta şu. Üniversite patentlerinin sayısı kadar, bu patentlerin sanayiye transfer edilebilirliği ve ticarileşme kapasitesi belirleyici oluyor. Yani bu patentler lisanslanıyor mu, spin-off’lara dönüşüyor mu, prototip ve saha uygulaması görüyor mu. Bu göstergeler kuvvetlendikçe üniversite kaynaklı patent üretimi, ekosistemin hızlandırıcısı haline geliyor.

Sanayi ve savunma tarafında Vestel 19 patent ile sahaya yakın, ürünleşme potansiyeli yüksek bir hatta duruyor. Vestel gibi üretim kabiliyeti güçlü oyuncuların otonom teknolojilere girmesi, sensör entegrasyonu, kontrol sistemleri, gömülü yazılım, cihaz zekası ve endüstriyel otomasyon gibi alanlarda ölçeklenebilir çözümler geliştirme ihtimalini artırıyor. Havelsan 17 patent ile savunma odaklı otonom sistemlerde güçlü bir varlığı temsil ediyor. Savunma uygulamaları, otonom karar verme, hedef tespiti, görev planlama, sürü sistemleri, güvenli iletişim ve siber dayanıklılık gibi ileri seviye kabiliyetleri hızlı şekilde tetiklediği için, buradaki patent birikimi sivil uygulamalara da teknoloji sıçraması yaratabiliyor.

TOGG’un 13 patent ile ilk 10 içinde yer alması, otomotiv eksenli otonom çözümlerde konum aldığını gösteriyor. Burada kritik ayrım şu. Otonomluk sadece araç içi algoritmalar değil. Sensör füzyonu, sürüş destek fonksiyonları, güvenlik doğrulama, yazılım güncelleme mimarileri, veri toplama ve filo öğrenmesi gibi geniş bir teknoloji yelpazesi var. TOGG’un portföyü bu katmanlarda derinleşirse, Türkiye’nin otomotivde otonomluk kapasitesi daha görünür hale gelir.

İlk 10’u tamamlayan Yıldız Teknik Üniversitesi 12 patent ile akademik üretimde ikinci bir güçlü odağı işaret ediyor. BTS Group, Okan Üniversitesi ve Tofaş’ın 10’ar patent ile listede olması ise önemli bir sinyal. Çünkü bu, ekosistemin yalnızca birkaç dev kurumla sınırlı kalmadığını, farklı tipte oyuncuların da otonom teknolojilerde pozisyon aldığını gösteriyor. Özellikle Tofaş’ın listede olması, otomotiv sanayisinin otonom çözümleri sadece “takip eden” değil, belirli alt problemler üzerinden “üreten” tarafa geçme potansiyelini destekliyor.

Bu sıralama bize iki net mesaj veriyor. Birincisi, Türkiye’de otonom teknolojilerin ağırlık merkezi şu an bağlantı ve savunma ekseninde güçlü. İkincisi, otomotiv ve akademi tarafında anlamlı bir birikim var, ama ölçek etkisi yaratmak için daha geniş bir kurum dağılımına ve daha yüksek ticarileşme hızına ihtiyaç var. Bu noktada asıl kaldıraç, patent sayılarını artırmak kadar, patentleri standartlara, ürünlere, saha pilotlarına ve lisans anlaşmalarına dönüştürebilmek.