Federal Mahkeme Derin Öğrenme Patentlerini Geçersiz Saydı!

2026-07-08 · Patent Raporu

Federal Temyiz Mahkemesi (CAFC), Dental Monitoring SAS v. Align Technology, Inc. davasında derin öğrenmeye dayalı diş görüntüsü analiz patentlerini geçersiz kıldı.

Federal Mahkeme Derin Öğrenme Patentlerini Geçersiz Saydı: Yapay Zeka Patentlerinde Yeni Bir Dönüm Noktası Olabir

Yapay zekâ teknolojilerinin hızla gelişmesiyle birlikte, bu alandaki patent başvuruları da önemli ölçüde arttı. Buna rağmen ABD patent hukukunda yapay zekâ tabanlı buluşların patentlenebilirliği hâlâ en çok tartışılan konular arasında yer alıyor. ABD Federal Temyiz Mahkemesi'nin (CAFC) Dental Monitoring SAS v. Align Technology kararı da bu tartışmalara yeni bir örnek ekledi. Mahkeme, derin öğrenme (deep learning) teknolojisini kullanan iki patente ilişkin istemlerin 35 U.S.C. §101 kapsamında patentlenebilir konu şartını karşılamadığına hükmetti.

Uyuşmazlık, ortodontik tedavilerde kullanılan şeffaf plakların değerlendirilmesi ve diş arkı görüntülerinin analizine ilişkin iki patente dayanıyordu. Patentlerde, derin öğrenme tabanlı bir sistemle diş görüntülerinin analiz edilmesi, hizalayıcının (aligner) dişlere uyumunun değerlendirilmesi ve kullanıcıya yeni görüntü alınması için yönlendirme yapılması öngörülüyordu. Patent sahibi, rakibinin yapay zekâ destekli ortodonti platformunun bu patentleri ihlal ettiğini ileri sürerek dava açtı.

Alice Testi Sonucu Belirledi

Mahkeme, patentlerin uygunluğunu değerlendirirken ABD patent hukukunda uzun süredir uygulanan iki aşamalı Alice testini kullandı.

İlk aşamada istemlerin özünün, görüntülerin toplanması, analiz edilmesi ve elde edilen sonucun kullanıcıya sunulmasından ibaret olduğu sonucuna ulaştı. Mahkemeye göre bu işlemlerin derin öğrenme cihazı kullanılarak gerçekleştirilmesi, istemlerin temel niteliğini değiştirmiyordu. Başka bir ifadeyle istemler, teknik bir iyileştirmeden ziyade soyut bir bilgi işleme sürecine yöneliyordu.

Patent sahibi ise derin öğrenme modelinin diş ile hizalayıcı arasındaki mesafeyi önceki yöntemlerden daha hassas ölçebildiğini ve bunun teknik bir gelişme sağladığını savundu. Ancak mahkeme, istemlerde bu üstünlüğü zorunlu kılan teknik sınırlamaların yer almadığını belirtti. İstemler, bir ortodontistin gerçekleştirebileceği değerlendirmeden daha yüksek doğruluk sağlayacak teknik özellikleri açık şekilde ortaya koymuyordu.

Derin Öğrenme Kullanmak Tek Başına Yeterli Görülmedi

Kararın en dikkat çekici değerlendirmelerinden biri, mahkemenin derin öğrenme teknolojisine yaklaşımı oldu.

Patent sahibi, sistemin 1.000'den fazla görüntüyle eğitilmiş olmasının teknik bir gelişme oluşturduğunu ileri sürdü. Mahkeme ise bu görüşü kabul etmedi. Kararda, belirli bir veri kümesiyle eğitilen bir derin öğrenme modelinin makine öğrenmesinin doğal bir özelliği olduğu ve bunun tek başına patentlenebilirliği destekleyen teknik bir katkı oluşturmadığı ifade edildi.

Mahkeme ayrıca, genel amaçlı makine öğrenmesi araçlarının yalnızca farklı bir uygulama alanında kullanılmasının da patentlenebilirlik için yeterli olmadığına dikkat çekti. Başka bir ifadeyle, mevcut yapay zekâ teknolojilerinin yeni bir kullanım alanına uygulanması tek başına patent hakkı doğurmuyor.

İstemlerde "Buluşsal Kavram" Bulunmadı

Mahkeme, Alice testinin ikinci aşamasında istemlerin soyut fikrin ötesine geçen bir buluşsal kavram (inventive concept) içerip içermediğini değerlendirdi.

Patent tarifnamelerinde kullanılan derin öğrenme sistemlerinin, piyasada yaygın olarak kullanılan sinir ağı modelleri arasından seçilebildiği belirtiliyordu. Mahkeme de bunu dikkate alarak, istemlerin yalnızca bilinen yapay zekâ altyapısını kullanarak soyut fikri uyguladığını değerlendirdi. Bu nedenle istemlerde, soyut fikri patentlenebilir bir buluşa dönüştürecek ilave teknik özelliklerin bulunmadığı sonucuna ulaştı.

Patent sahibinin, söz konusu yaklaşımın başvuru tarihinde geleneksel bir yöntem olmadığı yönündeki savunması da kabul edilmedi. Mahkeme, burada değerlendirilmesi gereken hususun buluşun genel olarak yeni veya alışılmamış olması değil, istemlerin soyut fikrin ötesine geçen bir buluşsal kavram içerip içermediği olduğunu vurguladı.

Sonuç

Federal Temyiz Mahkemesi, ilgili patent istemlerinin 35 U.S.C. §101 kapsamında patentlenebilir konu şartını karşılamadığına ve bu nedenle geçersiz olduğuna karar verdi. Karar, yapay zekâ veya derin öğrenme teknolojisinin kullanılmış olmasının tek başına patentlenebilirlik için yeterli olmadığını bir kez daha ortaya koydu. ABD yargısına göre patent istemlerinin, soyut bir fikrin yapay zekâ aracılığıyla uygulanmasının ötesine geçerek somut bir teknik katkı ortaya koyması gerekiyor. Aksi hâlde, yapay zekâ kullanılsa bile istemler Section 101 engeline takılabiliyor.